Απαγορευμένα βιβλία: Συγγραφείς στην μαύρη λίστα

Από την «Κοκκινοσκουφίτσα» μέχρι τους μεγαλύτερους φιλοσόφους του Διαφωτισμού, τα πιο φωτισμένα μυαλά της ανθρωπότητας είδαν τις σελίδες που συνέγραψαν να καίγονται από αφώτιστους ανθρώπους. Δείτε τα κορυφαία θύματα της λογοκρισίας ανά τους αιώνες.

Απαγορευμένα βιβλία: Συγγραφείς στην μαύρη λίστα
Δημοσίευση | 25 Νοεμβρίου 2010
Παλαιότερο των 360 ημερών
5 0 2
του Γιώργου Κόκουβα

Σήμερα θεωρείτε αυτονόητο να μπορείτε να διαβάζετε ελεύθερα αυτές τις γραμμές. Δεν ίσχυε, όμως, πάντα το ίδιο για κορυφαία βιβλία, οι φωτισμένοι συγγραφείς των οποίων είδαν το έργο τους να γίνεται προσάναμμα, στον βωμό του συντηρητισμού.

«Έχουμε το φυσικό δικαίωμα να χρησιμοποιούμε τις πένες μας, όπως τις γλώσσες μας, με δική μας ευθύνη», είχε πει το 1764 ο Βολταίρος. Αλλά, φευ! Όχι μόνο δεν τον άκουσαν, αλλά ήταν από τους πρώτους που τοποθετήθηκαν «στο πυρ το εξώτερον» από την Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία.

Ας πάρουμε τα πράγματα με την –χρονολογική- σειρά τους. Πρώτο μεγάλο πλήγμα στα γραπτά… που δεν έμειναν, ήταν αυτό της Βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας. Ο περίφημος «ναός της γνώσης» της Αιγύπτου περιείχε ως γνωστόν μια σειρά βιβλίων, που είχαν μπει στην «μαύρη λίστα» της εποχής. Η πυρκαγιά και η καταστροφή -“μετακόμιση” για άλλους- της Βιβλιοθήκης έμεινε ανεξιχνίαστη για πάντα, αλλά οι προσπάθειες των Χριστιανών και Ρωμαίων να καταπολεμήσουν την αρχαία παράδοση είναι ακόμη γνωστές.

Στην Κίνα, τον 3ο αιώνα π.Χ., συναντάμε το επόμενο κρούσμα απαγόρευσης, αυτή την φορά σε βάρος του μεγάλου φιλοσόφου Κομφούκιου. Με τα «Ανάλεκτά» του έγινε πρότυπο διαβίωσης για πολλές γενιές Κινέζων. Ωστόσο, το 250π.Χ., το περίφημο βιβλίο με τον λόγο του κάηκε από τον Κινέζο Αυτοκράτορα, και μαζί του κάηκαν όσοι βρέθηκαν να έχουν στην κατοχή τους το συγκεκριμένο γραπτό.

Ο Αριστοφάνης με τις ελευθερόστομες κωμωδίες του δεν διώχθηκε στην αρχαία Αθήνα. Έπρεπε να περάσουν περίπου 24 αιώνες για να το πάθει κι αυτό. Υπό το καθεστώς δικτατορίας στην Ελλάδα της χουντικής επταετίας, η Λυσιστράτη απαγορεύτηκε ως αντιμιλιταριστικό έργο. Μαζί της, βέβαια, στην μαύρη λίστα των συνταγματαρχών μπήκαν πολλά βιβλία και είδη τέχνης. Το «Κεφάλαιο» του Καρλ Μαρξ ήταν από τα πρώτα που μπήκαν στο στόχαστρο, όπως και όλα όσα είχαν την παραμικρή αναφορά σε κομμουνιστικές ιδέες.

Από τον Μεσαίωνα στο σήμερα
Τα Μεσαιωνικά χρόνια δεν φημίζονται για τον προοδευτισμό τους. Ωστόσο, όπως είχε πει ο Σίγκμουντ Φρόυντ, «Τι πρόοδο έχουμε κάνει… Τον Μεσαίωνα θα με έκαιγαν. Τώρα κάνουν σειρά για να κάψουν τα βιβλία μου». Έτσι, η Ευρώπη πέρασε από τα σκοτεινά μεσαιωνικά χρόνια στα σκοτάδια του γερμανικού ναζισμού. Ο Χίτλερ δεν δίστασε, για τις ανάγκες της αντι-εβραϊκής προπαγάνδας του να ρίξει στην πυρά το πνευματικό έργο των Αϊνστάιν, Μπέντζαμιν, Μπρεχτ, Κάφκα, Ένγκελς, Μαρξ και Τρότσκι. Δείτε όλη την λίστα εδώ.

Λίγες δεκαετίες πριν, ο Μαρκ Τουέιν έγραψε το αριστούργημά του «Τομ Σόγερ». Οι περιπέτειες του ανήλικου ήρωα και του φίλου του Χακ Φιν έγιναν κόκκινο πανί σε πολλές αμερικανικές πολιτείες, επειδή υποτίθεται πως προωθούσαν την ανυπακοή των μικρών παιδιών.

Ένα τεράστιο κεφάλαιο λογοκρισίας και απαγόρευσης βιβλίων αφορά ασφαλώς την Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία. Το «Index Librorum Prohibitorum» (Κατάλογος Απαγορευμένων Βιβλίων) που εξέδωσε η εκκλησιαστική αρχή, για να ορίσει τα «επικίνδυνα» για την πίστη των μελών της συγγράμματα, ανανεωνόταν συνεχώς από τον 16ο ως τον 20ο αιώνα και περιλαμβάνει λογοτεχνικό πλούτο μοναδικής ποικιλίας. Ιδού:

Από την πλευρά των επιστημών, «μαύρα πρόβατα» για την Καθολικισμό κρίθηκαν ο Κοπέρνικος και ο Γαλιλαίος. Φυσικά, οι εξωφρενικές(!) αστρονομικές τους αναζητήσεις ήταν άκρως αιρετικές. Από φιλοσοφικής πλευράς, καμένες σελίδες γνώρισαν, μεταξύ άλλων, ο Ντεκάρτ, ο Ντιντερό, ο Έρασμος, ο Καντ, ο Λοκ, ο Ρουσώ και ο Βολταίρος. Από λογοτέχνες, μισητοί για το Βατικανό ήταν ο «δικός μας» Νίκος Καζαντζάκης, με τον «Τελευταίο πειρασμό», ο Ονορέ ντε Μπαλζάκ, ο Καζανόβα, ο Αλέξανδρος Δουμάς, ο Ουγκώ, ο Ζολά και πολλοί πολλοί ακόμα. Δείτε τους όλους εδώ.

Εκτός, όμως, από τον θρησκευτικό ζήλο στην απαγόρευση βιβλίων, εξωφρενικές δικαιολογίες για να αποσύρουν βιβλία από την κυκλοφορία βρήκαν και πολλές πολιτείες και κράτη κατά τον 20ο αιώνα. Οι πιο χαρακτηριστικές από αυτές;
– Οι «Χίλιες και μία νύχτες» προκάλεσαν κύμα βιασμών στο Κάιρο, γι’ αυτό και απαγορεύτηκαν στην Αίγυπτο.
– Ο Ταρζάν ζούσε με την Τζέιν «μέσα στην αμαρτία». Γι’ αυτό, η ιστορία του Edgar Rice Burroughs γνώρισε λογοκρισία.
– Στο γνωστό παραμύθι της Κοκκινοσκουφίτσας των αδερφών Γκριμ, αναφέρεται ότι το κοριτσάκι πηγαίνει στην γιαγιά του με ένα καλάθι που περιέχει κρασί. Φυσικά, αυτό θεωρήθηκε πως σπρώχνει τα ανήλικα παιδιά στο αλκοόλ.
– «Ο ένας λαγός είναι άσπρος και ο άλλος μαύρος, κάτι που προβάλλει την επιμιξία». Ο λόγος για το εικονογραφημένο παιδικό μυθιστόρημα «Ο Γάμος του λαγού» του Garth Williams.

Κατά τις τελευταίες δύο δεκαετίες, τέλος, δεν ήταν λίγα τα αμφιλεγόμενα βιβλία, που προκάλεσαν αντιδράσεις και ανέδειξαν τις τάσεις σφιχτής λογοκρισίας σε ορισμένες περιοχές. Για παράδειγμα, η Ιρλανδία κρατά τα σκήπτρα, ως η πιο «αυστηρή λογοκριτικός» χώρα. Το λεύκωμα «Sex» της Μαντόνα δεν έφτασε ποτέ στα ράφια των ιρλανδέζικων βιβλιοπωλείων. Η Γερμανία, επίσης, δεν πάει πίσω, διατηρώντας ακόμη και σήμερα εκατοντάδες απαγορεύσεις βιβλίων σε ισχύ.

Στην χώρα μας είναι ακόμη νωπές οι μνήμες από την καύση αντιτύπων του βιβλίου του Μίμη Ανδρουλάκη «Μι στη νιοστή» από ανθρώπους και κληρικούς, επειδή ανέφερε την Μαρία Μαγδαληνή. Τέλος, ο «Κώδικας ντα Βίντσι» του Νταν Μπράουν, ένα από τα πιο εμπορικά αναγνώσματα της τελευταίας δεκαετίας επιχειρήθηκε να απαγορευτεί και προκάλεσε κύμα αντιδράσεων ανά τον κόσμο. Οι μυθοπλαστικές του εκδοχές για την πραγματική ιστορία του Χριστιανισμού ήταν η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι της λογοκρισίας.

Όπως και να έχει, πάντως, «κάθε βιβλίο που καίγεται, φωτίζει τον κόσμο», όπως είχε δηλώσει ο Αμερικανός λογοτέχνης του 19ου αιώνα Ralph Waldo Emerson. Συνήθως η λογοκρισία ενός βιβλίου έχει τα αντίθετα αποτελέσματα, καθώς μερικά από τα μεγαλύτερα και πιο επιδραστικά βιβλία όλων των εποχών βρέθηκαν κάποια στιγμή στις απαγορευμένες λίστες.

Advertisements

Leave a comment

Filed under Uncategorized

Το έντυπο βιβλίο στην εποχή της τεχνoλογίας και της ψηφιακής επικοινωνίας.

Το έντυπο βιβλίο στην εποχή της τεχνλογίας και της ψηφιακής επικοινωνίας.
Ο John Hoyer Updike Αμερικανός συγγραφέας, ποιητής και κριτικός προς το τέλος της ζωής του εξέφραζε την απαισιοδοξία του για το μέλλον του βιβλίου.Χαρακτηριστικά έγραφε «ποιος, σ’ αυτό το αδιανόητο μέλλον, όταν θα είμαι νεκρός, θα διαβάζει;»
Οι νέες τεχνολογίες της πληροφόρησης και επικοινωνίας έχουν πια εδραιωθεί και ακόμη και ο Γάλλος θεωρητικός και κριτικός της λογοτεχνίας, φιλόσοφος και γλωσσολόγος Roland Barthes,δεν μπορούσε να διανοηθεί την έκταση και την επιρροή που θα είχε η ανάπτυξη των και το βάθος των τεχνολογικών εξελίξεων, στην επικοινωνία.Η αλλαγή της αναγνωστικής συμπεριφοράς είναι γεγονός ενώ το βιβλίο στηνεποχή της τεχνολογίας αποτελεί ένα κείμενο ύφανσης νοημάτων και όχι μια μια αυθύπαρκτη οντότητα.

Τα ευχάριστα νέα είναι ότι έντυπο βιβλίο όχι απλώς επιβιώνει και αντιστέκεται στην ν[εα ψηφιακή εποχή ως μέσο μετάδοσης γνώσης και επικοινωνίας
Η ανακάλυψη του Γουτεμβέργιου είχε ως αποτέλεσμα την παγκοσμιοποίηση της γνώσης,ενώ στη σύγχορνη ψηφιακή εποχή οι ψηφιακές υπηρεσίες της Google προσφέρουν τις ηλεκτρονικές βιβλιοθήκες όπως η Questia, ή τα συνεργατικά σχήματα όπως το Project Muse δίνοντας σημαντική πρόσβαση σε ηλεκτρονικές πηγές και βιβλία
Αυτή η τεράστια αλλάγή που επιφέρει με την είσοδο της η νέα εποχή θέτει βασικά ερωτήματα για την νέα κατεύθυνση στην οποίας μας οδηγεί η αλλαγή των όρων επικοινωνίας.
Η διάδοση της γνώσης, της πληροφόρησης,η εκπαιδευτική διαδικασία ο διαλόγος αλλάζουν μορφή καθολικά. Ο Αμερικανός ιστορικός Αντονι Γκράφτον στην προσπάθεια του να κατανοήσει το νόημα των αλλαγών που συντελούνται αναφέρει ‘’στα παλιρροϊκά κύματα των παραδοσιακών βιβλίων και των νέων μέσων που μας χτυπάνε, ο συγγραφέας, εραστής των παλαιών βιβλιοθηκών αλλά και οραματιστής των εντυπωσιακών δυνατοτήτων που διανοίγει το ψηφιακό μας μέλλον, ιχνηλατεί τα θετικά και τα αρνητικά στοιχεία αυτής της εξέλιξης’’.
Ο Γκράφτον καθησυχάζει τους αναγνώστες με την επιβεβαίωση ότι ο έντυπος τύπος και το βιβλίο δεν θα ‘’πεθάνουν’’ακόμα.
Οι λάτρεις του βιβλίου της ύλης τους της μυρωδίας τους έχουν ακόμα πολλές ελπίδες.
Ωστόσο, η συνύπαρξη του διαχρονικού και σύγχρονου φαίνεται να είναι η ιδανική λύση,η χρυσή τομή.Ακόμη και οι βιβλιοθήκες υπάρχουν ήδη σήμερα σε ψηφιακή μορφή χωρίς να αυτό να σημαίνει την κατάργηση των μεγάλων βιβλοθηκών που είναι και χώροι κοινωνικοποίησης, ενημέρωσης, μελέτης και προβληματισμού.

Γιατί η σχέση μας με την τεχνολογία, το δαδίκτυο και την επικοινωνία στην ψηφιακή εποχή μπορεί να είναι παθητική ή ενεργιτική.Η εντ’υπωση που δημιουργεί η εικόνα είναι πολύ δυνατή ενώ ξεφεύγει η λεπρτομέρεια υποσκείζεται η νοητική σύλληψη και θυσιάζεται η γραμμική ακολουθία.
Στο τυπωμένο χαρτί όμως αποτυπώνεται η σταθερότητα της ύλης και συντελείται ένας άξονας χρόνου: το γύρισμα των σελίδων η υπογράμιση η αφή αποτελούν μια η οποία αποτελεί και την βαθύτατα εσωτερική διάσταση της παραδοσιακής ανάγνωσης.
Για τον λόγο αυτό το έντυπο βιβλίο θα παραμένει το βασικότερο μέσο διάδοσης της γνώσης, προνομιακό μέσο επικοινωνίας, και συγκρότησης του εγώ.

http://www.kathimerini.gr/751300/article/politismos/vivlio/to-entypo-epimenei-epiviwnei-antisteketai

Leave a comment

Filed under προβληματισμοί

“Η γυναίκα της σοφίτας”

Το βιβλίο της Χρυσηίδας Δημουλίδου, “Η γυναίκα της σοφίτας”, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός.Έχει ένα ιδιαίτερο εξώφυλλο που σου κερδίζει αμέσως το ενδιαφέρον.

‘’Ποια ήταν η γυναίκα που πολλά χρόνια τώρα κρυβόταν στη σοφίτα της «Βίλας των Ανέμων», ενός αρχοντικού κάπου στην Εκάλη; Κάποιοι έλεγαν πως ήταν η μικρότερη κόρη του άλλοτε επιτυχημένου επιχειρηματία Μάριου Νομικού, που στα νιάτα της υπήρξε η καλλονή της εποχής της, κάνοντας τους άντρες να πέφτουν στα πόδια της και να εκλιπαρούν για ένα της βλέμμα.Μερικές φορές οι διαβάτες μπορούσαν να διακρίνουν την αχνή σκιά της πίσω από τις βαριές κουρτίνες του παραθύρου της. Οι μεγαλύτεροι αναφέρονταν σε ένα τραγικό γεγονός που κατέστρεψε τη ζωή της μαζί με την ουράνια ομορφιά της. Κι όταν κλείστηκε πάνω στη σοφίτα, δεν την ξανάδε μάτι ανθρώπου πέρα από την αδελφή της Μάρθα, που στάθηκε βράχος ακλόνητος δίπλα της. Κι όμως, κάποτε μισούσαν η μία την άλλη, δηλαδή η Αγγέλα, γιατί η καλόβολη μα ασχημούλα Μάρθα είχε κάνει πολλές προσπάθειες να έρθουν πιο κοντά. Μάταια. Στην καρδιά της Αγγέλας δε χωρούσε αγάπη για κανέναν. Μέχρι που ξημέρωσε η μέρα εκείνη, η πιο χαρμόσυνη της ζωής της, για να καταλήξει σε τραγωδία…Δύο αδελφές και πολλά κρυμμένα μυστικά που διαφύλαξαν για χρόνια. Ως τη στιγμή που άνοιξε το κουτί της Πανδώρας και ο άνεμος σάρωσε τα πάντα αφήνοντας συντρίμμια στο πέρασμά του.’’
http://www.psichogios.gr/site/Books/show/1002989/h-gynaika-ths-sofitas

Οί απόψεις για αυτό το βιβλίο διίστανται από μέτριες, έως και κακές, κριτικές. Οι περισσότεροι αναγνώστες θεωρούν το θέμα που πραγματεύεται καταθλιπιτκό και η προσέγγιση γίνεται με τρόπο μελαγχολικό .

Πράγματι, αυτό είναι αλήθεια. Το βιβλίο είναι καταθλιπτικό, αλλά αυτή η μελαγχολία που εκπέμπει αποτελεί και το στοιχεία που καθιστά το βιβλίο ιδιαίτερο και διαφορετικό. Η συγγραφέας περνάει στοχευμένα μηνύματα στον αναγνώστη μέσα από την περιγραφικότητα και την αφήγηση ,αναλύονταςτην αλλοίωση που έχουν υποστεί οι ήρωες της εξωτερικά και εσωτερικά.
Ο σκοπός του βιβλίου είναι να μας επιστήσει την προσοχή και να μας ταρακουνήσει για ναμην ξεχνάμεποτέ ότι όταν υπάρχει δράση υπάρχει και αντίδραση εξαρώνοντας πάντοτε τις επιλογές που κάνουμε.
Η πορεία και ο δρόμος της ζωής μας καθορίζονται από τις αποφάσεις μας είτε είναι ορθολογιστικές,συναισθηματικές ή παρορμητικές. Οι εξελίξεις είναι απρόβλεπτες και μέσα από το βιβλίο διδασκόμαστε ότι καποια στιγμή θα κριθούμε για τα λάθη μας και θα κληθούμε να δώσουμε απαντήσεις.
Υπάρχει όμως σωστή απάντηση?

“Η γυναίκα της σοφίτας” είναι ένα βιβλίο ήρεμο προβλέψιμο χωρίς αναπάντεχες ανατροπές και εκπλήξεις. Όμως διακατέχεται από περιρέουσα ατμόσφαιρα σε μία ιστορία που κυλάει αβίαστα διατηρώντας αμείωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη.

Αναλύει τις οικογενιακές σχέσεις και τον τρόπο που αυτές επηρεάζουν τη ζωή μας, στη συγκεκριμένη περίπτωση σε σχέση με την ανταγωνιστική σχέση ανάμεσα στις δύο αδερφές, που επιθυμούν να επιβληθούν η κάθεμία με τον τρόπο της και να αποδείξουν την αλλά πολλές φορές, και από τα λάθη που γίνονται μέσα από την οικογένεια που μπορεί να έχουν καταστροφικά αποτελέσματα.

Leave a comment

Filed under κριτικές βιβλίων

Τούρτα βιβλίο

https://www.sintagespareas.gr/sintages/tourta-bibliopeirates.html

Leave a comment

Filed under ψυχαγωγία

Βιβλία Ταξινόμηση Γνωμικών και Αποφθεγμάτων κατά Κατηγορία

http://www.gnomikologikon.gr/catquotes.php?categ=2180

Leave a comment

Filed under ενδιαφέροντα άρθρα

Σέρρα, η ψυχή του πόντου – Γιάννης Καλπούζος

Κριτική βιβλίου
Κατευθείαν στην καρδιά της ποντιακής ψυχής στοχεύει ο Γιάννης Καλπούζος γράφοντας το βιβλίο αυτό. Και ταυτόχρονα παραδίδει ένα βιβλίο για την Ιστορία του Πόντου αλλά και ολόκληρης της Ελλάδας. Με το γνωστό του τρόπο στήνει εκ νέου το ιστορικό και κοινωνικό πλαίσιο της εποχής και ζωντανεύει μέσα από την ιστορία των ηρώων του την ατμόσφαιρα της εποχής με ένα ρεαλιστικό και ταυτόχρονα γοητευτικό τρόπο.

Ιούνιος του 1915, στην Τραπεζούντα, την εποχή που ο Α΄ Παγκόσμιος πόλεμος λυμαίνεται τις τύχες των ανθρώπων και οι Πόντιοι βρίσκονται στα τάγματα εργασίας παλεύοντας να επιβιώσουν σε πολύ αντίξοες συνθήκες. Μια μικρή κοπέλα αρμενικής καταγωγής θα φυγαδευτεί για να γλιτώσει από τον θηριώδη διώκτη της. Θα κρυφτεί στο σπίτι ενός νέου άντρα, του Γαληνού. Παράλληλα, στην περιοχή Ορντού μια νεαρή κοπέλα, εύπορης καταγωγής, σχεδιάζει το γάμο της μαζί του. Κι ενώ ο Γαληνός, ένας πολύ μορφωμένος για την εποχή του άντρας, θα βρεθεί αντιμέτωπος με το δίλημμα ανάμεσα στις δύο αυτές γυναίκες και θα νιώσει να δοκιμάζονται οι προσωπικές του αντοχές, η Ιστορία θα γράφει νέες σελίδες με τον εκτοπισμό των Αρμενίων και τη δίωξη όσων κρύβουν Αρμένιους να πρωταγωνιστούν σ’ αυτές και θα αντιστρατεύεται κάθε προσπάθεια των ηρώων να ζήσουν μια ανέφελη ζωή.

Οθωμανοί διώκτες, Ρώσοι και Τούρκοι κατάσκοποι, Ρωμιοί καταδότες περιδιαβαίνουν τις σελίδες του βιβλίου και δημιουργούν νέες συνθήκες και απρόβλεπτες ανατροπές. Κι ενώ μαίνεται ο πόλεμος ο έρωτας διεκδικεί τη μοίρα των ηρώων αυτών, αποφασίζει ερήμην τους για την τύχη τους και διεκδικεί το δικό τους μερδικό ζωής μέσα στην Ιστορία. Γίνεται όλος μια επαναστατική κραυγή που δικαιώνει την ανθρώπινη υπόσταση και αναφλογίζει τη δύναμή της.

Παράλληλα ο συγγραφέας σκηνοθετεί κινηματογραφικές σκηνές και καταγράφει τους ήρωές του και τις αντιδράσεις τους, χρησιμοποιώντας μια κρουστή γλώσσα και βαθιά συμπυκνωμένα νοήματα. Χαρακτηριστικός είναι ο τρόπος που δομεί την πλοκή μέσα σε πολλά και μικρά κεφάλαια που επιτρέπουν στον αναγνώστη μια απαραίτητη αναγνωστική ανάσα όταν διαβάζει μια ιστορία γεμάτη από τις βαρβαρότητες της σφαγής των Αρμενίων, τη ρωσική κατάκτηση της Τραπεζούντας, την προσπάθεια να δημιουργηθεί η Ελληνική Δημοκρατία στον Πόντο, τα εγκλήματα που διέπραξαν οι Νεότουρκοι και άνθρωποι του Κεμάλ, τις σταλινικές βιαιότητες. Και ταυτόχρονα να δει τις νοοτροπίες που δημιούργησαν τις ανθρώπινες συμπεριφορές, τα ήθη και τα έθιμα της εποχής, το ρόλο των θρησκευτικών πεποιθήσεων στη ζωή των ανθρώπων, την ανθρωπογεωγραφία μιας ολόκληρης εποχής, τη συνύπαρξη των φυλών σε έναν τόπο, τον τρόπο που ο τρόμος και οι πολιτικές ακρότητες σημάδεψαν τη ζωή των ανθρώπων αλλοτινών, όχι και τόσο μακρινών, εποχών.

Κάθε κεφάλαιο αρχίζει με ένα στοχασμό από τον αφηγητή του βιβλίου που αρχικά δε γνωρίζουμε ποιος ακριβώς είναι. Το απόφθεγμα αυτό όμως συμπυκνώνει τη βαθιά και ουσιώδη σκέψη του και παράλληλα όλα όσα θα επακολουθήσουν στο κεφάλαιο αυτό. Στοχασμοί που από μόνοι τους είναι αρκετοί για να προκαλέσουν το αναγνωστικό ενδιαφέρον και να γίνουν αφορμή για σκέψη.

Είναι γνωστή η παραστατικότητα με την οποία αφηγείται ο Γιάννης Καλπούζος. Και σε τούτο το βιβλίο του η Ιστορία κινεί τα νήματα των κοινωνιών και ρυθμίζει τις τύχες των ηρώων. Και σε τούτο το βιβλίο του καταθέτει ένα ανθρωποκεντρικό μυθιστόρημα , με βάση την ιστορική εμβρίθεια και τεκμηρίωση, που κινητοποιεί τα ψυχικά αποθέματα του αναγνώστη την ίδια στιγμή που κοινωνεί τις ιδέες του μαζί του.

Η αγάπη του συγγραφέα για τη γνώση του παρελθόντος είναι γνωστή. Ο Καλπούζος ξέρει πολύ καλά πως το παρελθόν εμπεριέχει το μέλλον και συχνά επεξηγεί το παρόν. Γι’ αυτό το λόγο και πρέπει να το κατανοήσουμε. Και το αναμοχλεύει προσπαθώντας να το αναδείξει. Η γενοκτονία των Ποντίων είναι το όχημα για να αποτιμήσει ο αναγνώστης καλύτερα την ιστορική πραγματικότητα της εποχής. Μόνο η επαγρύπνηση της ατομικής συνείδησης άλλωστε μπορεί να κινητοποιήσει τη συλλογική μνήμη των λαών και το μυθιστόρημα μια και συνδυάζει με τον καλύτερο τρόπο την περιγραφή της περιπέτειας, το συναίσθημα και τη φιλοσοφία της εποχής γίνεται στα χέρια του έμπειρου συγγραφέα το μέσο εκείνο που μπορεί να μεταφέρει καλύτερα τη γνώση των γεγονότων.

Έτσι ο συγγραφέας μελετά σε βάθος την ιστορική πραγματικότητα. Καταβυθίζεται μέσα στα γεγονότα, στις συμπεριφορές που τα ενέπνευσαν και στον ψυχισμό των ανθρώπων που τα βίωσαν. Ο συγγραφέας έχει επιλέξει ως υπέρτιτλο του βιβλίου τη λέξη «σέρρα», που σημαίνει τον χαρακτηριστικό πολεμικό χορό των Ποντίων, έναν χορό που έλκει την καταγωγή του από τον αρχαίο Πυρρίχιο. Επί της ουσίας όμως αυτό που περιγράφει είναι πώς αλλάζουν οι ανθρώπινες συνειδήσεις μέσα στη φωτιά της Ιστορίας και πώς καταφέρνουν να επιβιώσουν οι άνθρωποι ακολουθώντας μοιραία τα βήματα αυτού του πολεμικού χορού, αφού όλη η ανθρώπινη ζωή είναι προσεκτικοί, ανθρώπινοι, λεβέντικοι βηματισμοί πάνω στην Ιστορία.

Χαρακτηριστικά άλλωστε περιγράφει σε κάποιο σημείο του βιβλίου αυτόν το χορό και τη στάση ζωής που σηματοδοτεί στην έκφρασή του και είναι αυτό το επιστέγασμα της ιδεολογικής σημασίας ολόκληρου του βιβλίου: «Αργά, κοφτά, ξεκίνησε η μουσική και κατόπιν όλο να ταχύνεται ο ρυθμός, να ξαναπέφτει, και πάλι ογλήγορος. Ταίριαζαν οι βηματισμοί τους με το άγριο των βουνών, το άγριο της ζωής τους και με τα πολεμικά τεχνάσματα που παρίστανε ο αρχαίος Πυρρίχιος χορός. Επίθεση, άμυνα, παραφύλαξη, απειλή, οπισθοχώρηση, ελιγμό, κάλυψη, όλα τα περιέκλειε ο χορός τους. Όμως δεν ήταν μόνο τούτα. Έσφιγγαν τα χέρια τους, καθώς δένουν τα κλωνάρια στον κορμό, σ’ ένα αντάμωμα συντρόφων, ζωντανών και αποθαμένων. Κι έσκαβαν με τις μπότες τη γης, θαρρείς κράζοντάς της ότι την πατούν και συγχρόνως σάμπως ν’ αφουγκράζονται όσους τους φώναζαν από κάτω, γενιές και γενιές πρωτύτερες.

Χόρευαν κι έδειχναν να υπερίπτανται του κόσμου. Να κάθεται ο Θεός μέσα στον άνθρωπο κι ο άνθρωπος ν’ αρπάζεται απ’ τον Θεό. Το φέγγος και η σκοτεινιά να εναλλάσσονται στα πρόσωπά τους, φωτοσκότεινοι, ίδιο το στάλαμα της ζωής. Να ζυμώνεται το κορμί, να τσακίζει, να λύνεται και να ξαναδένεται. Ν’ αναπαύεται η ψυχή κάπου στα σύγνεφα, να λυτρώνεται κι ευθύς να τρομάζει. Τη μια να τους τραβά το χώμα, την άλλη να υψώνονται όπως ο Ανταίος. Να πυρακτώνεται ο νους και να βογκά ο τόπος απ’ τους γδούπους, να τρέμει απ’ την παλικαριά και την αποκοτιά τους. Να χτυπούν τα γόνατα καταγής και πάλι να στυλώνονται ορθοί. Να κατέχουν ότι παρέκει καρτερά ο θάνατος και να τον περιγελούν.

Αντάρα και καταχνιά να θολώνει το βλέμμα τους, μα και να σκιρτά στα λοξοκοιτάγματά τους γλυκάδα αντρίκεια. Ν’ αποζητούν στων γυναικών τα μάτια το λίγωμα, το παίνεμα, της σάρκας και της καρδιάς το φούντωμα. Δαιμονική δύναμη, αφιονισμένη, φαινόταν να ρίχνεται καταπάνω τους ή να εφορμά από μέσα τους. Έβγαζαν και κραυγές άναρθρες απ’ τα στόματά τους και πότε πότε φώναζαν «Όι!» «Όι!», σαν να νογούσαν ότι δεν τους βοηθά η γλώσσα να τα παραστήσουν όλα τούτα με λόγια κι επιστράτευαν το κορμί να τα συλλαβίσει…».

Leave a comment

Filed under κριτικές βιβλίων

Το ψηφιακό βιβλίο, μια τεχνολογική εξέλιξη που κανείς πραγματικά δεν επιθυμεί

Στο παρόν δοκίμιο θα μελετηθεί και θα αναλυθεί το άρθρο της εφημερίσας ‘’le nouvel economiste’’ που αναλύει με σαφήνεια τη νέα εποχή που ανατέλλει για το βιβλίο στα πλαίσια της ψηφιακής επικοινωνίας και προσεγγίζει με κάθε λεπτομέρεια όλες τις πλευρές που επιφέρει η αλλαγή που συντελείται.
Στα πλαίσια της συνεχιζόμενης και ραγδαίας ανάπτυξης της τεχνολογίας που χαρακτηρίζει την εποχή μας, η πληροφορία και η επικοινωνία παίζουν καθοριστικό ρόλο στην καθημερινότητα του ανθρώπου και της κοινωνίας σε όλους τους τομείς.
Οι παραδοσιακοί τρόποι επικοινωνίας αλλάζουν μορφή και καθημερινά γινόμαστε μάρτυρες νέων και εξελιγμένων μέσων επικοινωνίας όπως η τηλεφωνική, γραπτή επικοινωνία αλλά και το τρόπος μετάδοσης της γνώσης όπως το βιβλίο. Το βιβλίο παίζει εναν πολύ σημαντικό ρόλο ως μέσο επικοινωνίας και μετάδοσης γνώσεων σε διεθνές επίπεδο.
Στη παρούσα παρουσίαση θα μελετηθεί και θα αναλυθεί ακριβώς αυτός ο τομέας. Το παραδοσιακό σε όλους μας βιβλίο μεσά στην δείνη της εξέλιξης της ψηφιακής εποχής και η μεταλλαγή του στο νέο ψηφιακό βιβλίο.
Ο συγγραφέας του άρθρου δέχεται ότι η τεχνολογική επανάσταση μπορεί να υποδουλώσει σε νέες ιδεολογίες. Τονίζει όμως ότι αυτή η επανάσταση δε μπορεί όμως να αποδεσμεύσει σε άμεσο χρόνο τους παραδοσιακούς αναγνώστες, από την συνήθεια του φυλλομετρήμετος και την απόλαυση της ανάγνωσης ενός παραδοσιακού βιβλίου.
Παρ ολα αυτά τονίζει ότι το ψηφιακό βιβλίο, e-book, κερδίζει όλο και μεγαλύτερο χώρο στην αγοραστική και εκδοτική αγορά, προκαλώντας θεαματική αλλαγή στο αναγνωστικό κύκλωμα.
Τι ακριβώς είναι το ψηφιακό βιβλίο; Σύμφωνα με το Λεξικό της Οξφόρδης, το ψηφιακό βιβλίο αποτελεί ένα κείμενο που βρίσκεται αποθηκευμένο σε ηλεκτρονική μορφή και δύναται προς ανάγνωση μέσω μιας ηλεκτρονικής συσκευής, όπως το Reader της Sony και το Kindle της Amazon, χωρίς σύνδεση με υπολογιστή.
Το άρθρο της‘’le nouvel economiste’’ αναφέρει ότι στην έναρξη της νέας αυτής εποχής στον τομέα των εκδόσεων, τα βιβλία, τα κείμενα, οι συγγραφείς, οι εκδοτικοί οίκοι, τα πνευματικά δικαιώματα, μπαίνουν σε μια διαδικασία σαρωτικού μετασχηματισμού.
Το άρθρο περνάει στην οικονομική ανάλυση αναφέροντας ότι τα ψηφιακά βιλία είναι φθηνότερα από τα παραδοσιακά τυπωμένα βιβλία κάτι που αποτελεί σημαντικό γεγονός στο θέμα της αγοράς .Προσφάτως η Google αποφάσισε να περάσει στην ψηφοποίηση εκατομμυρίων τίτλων βιβλίων με αποτέλεσμα την άμεση κινητοποίηση συγγραφέων και εκδοτών.
Επίσης επισημαίνει και αναλύεει τα οικονμικλα πλεονεκτήματα και μειονεκτιμεατα του ψηφιακού βιβλίου αναφέροντας το μηδενικο κοστος παραγώγης και εργασίας και μηδενικης φθοράς και όγκου.
Η οικονομική αξία ενός τυπωμένου βιβλίου είναι δικαιολογημένη λόγω της αντίσοιχης εργασίας που επιβάλλεται για την εκτύπωση του.Η νέα εποχή στο βιβλίο στον τομέα της αγοράς δημιουργεί αμέτρητα ερωτήματα και πολλά προβλήματα όπως ποια βιβλία μπορούν να ‘’κατεβάζουν’’ οι αναγνώστες τι απαγορεύεται και τι επιτρέπεται με τα πνευματικά δικαιώματα.Η παράνομη ανάρτηση θα αποτελέσει και την καταστροφή για τον εκδοτικό οίκο και τον συγγραφέα.Θα χρειαστεί ναδημιουργηθεί ένας τρόπος προστασίας και συννενόησης που θα επιτύχει την ισσοροπία ανάμεσα στους συγγραφείς καιτο διαδίκτυο
Παρ ολα αυτά οι περισσότεροι αναγνώστες παραμένουν παραδοσιακοί και πιστοί στην ιεροτελεστία της δαδικασίας επιλογής ενός βιβλίου απο τα ράφια του βιβλιοπωλείου.Η μυρωδια η αφή η φυλλομέτρηση και η χαρά της ανάγνωσης η τσάκιση η υπογ΄ραμμιση ο σελιδοδείξτης δεν είναι ακόμα έτοιμοι να παραδόσουν τα όπλα.
Ολα αυτά καθιστούν την αναγνωση των βιβλίων μια ηδονική και μευθστική πράξη όλες τις αισθήσεις βιβλιόφιλου. Αυτή την πανδαισία των αισθήσεων φοβάται μη χάει ο μέσος αναγνώστης με την την εισαγωγή των e-books, ψηφιακών βιβλίων.
Θα πρέπει παρολα αυτά να διατηρούμε και μια κριτική ματιά διότι στην εποχή της τεχνολογίας και των τεχνολογικών εξελίξεων η παραδοσιακή επικοινωνία προσαρμόζεται αλλάζει μορφή και περνάει σην ψηφιακή εποχή. Ο Ουμπέρτο Εκο, σε σχολιασμό του για τα φαινόμενα των βιβλιακών φαινομένων, εναντιώνεται με το κύμα διαμαρτυρίας που ξεσηκώνει το ψηφιακό βιβλίο.
‘’Ολοι μιλούν και γράφουν εναντίον του ψηφιακού βιβλίου, λέει ο Εκο, χωρίς κανένας στην πραγματικότητα να ξέρει ή να είναι σε θέση να φανταστεί τι όντως εστί ψηφιακό βιβλίο.’’
Ισως το τέλος του τυπωμένου βιβλίου να μην έρθει στην πραγματικότητα αλλά στην εποχή της ψηφιακής επικοινωνίας και της ηλεκτρονικής πραγματικότητας ωστόσο, αποτελεί αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι η ανάπτυξη του ψηφιακού βιβλίου είναι μια πορεία χωρίς επιστροφή.
ποιο είναι το μέλλον?
Στο άρθρο του ο Edouard Laugier κάνει αναφορά στο μέλλον του ψηφιακού βιβλίου και υποστηρίζει ότι ο κόσμος των εκδόσεων αναπόφευκτα θα ‘’χτυπηθεί’’,αν δεν έχει ληδη χτυπηθεί, από το ψηφιακό τσουνάμι.Οι εκδόσεις είναι όπως κάθε αλλη επιχείρηση θα χρειαστεί να κάνουν σταρτ απ για να προσαρμοστούν στις νέες ανάγκες.
Αυτό που πρόκειται να χάθει,αν χαθεί, δεν είναι η ανάγνωση και η μελέτη αλλά η αίσθηση της κατοχής μιας σπάνιας η παλαιας εκδοσης βιβλίου ή και η απόκτηση μιας προσωπικής αφιέρωσης από τον συγγραφέα ενός βιβλίου αλλά και η ικανοποίηση της απόκτησης ενός τυπωμένου βιβλίου.
Μπορεί το ψηφιακό βιβλίο να συναγωνιστεί το παραδοσιακό βιβλίο σε αυτά;
Επισης ενας άλλος τομέας που θα δοκιμαστεί είναι αυτός της τυπογραφία που ετοιμλαζεται να παραχωρήσειτη θέση της στο ψηφιακό σύμπαν ενώ αυτός της παιδείας δέχεται ίσως την μεγαλύτερη επανάσταση.
Σήμερα πολλές δημόσιες και πανεπιστηιακές βιβλιοθήκες αγοράζουν ηλεκτρονικά βιβλία ωστε να δίνεται η δυνατότητα ανάγνωσης από πολλούς χρήστες χωρίς φυσική παρουσία. Όλο και περισσότερο οι Νέες Τεχνολογίες διεισδυοθν στον τομέα της εκπαίδευσης.Καιποιο παοτελει τοβασικτερο ό εργαλειο της εκπαιδευσης αν οχι το βιβλίο?

Με την χρήση του ψηφιακού βιβλίου οι νέοι μεταφέρονται σε μια γνώριμη περοχή (την ηλεκτρονική οθόνη και πλήκτρα) παίζοντας με τους δικούς τους όρους χωρίς να υποστούν την εκπληξη της ξαφνικής μεταπήδησης από τον ψηφιακό χώρο στην ακινησία της τυπωμένης σελίδας.
Η ευκολία της χρήσης του ψηφιακού βιβλίου λειτουργεί ως πολύτιμο εργαλείο στα χέρια της μάθησης
Και πράγμστι στον τομέα αυτό, η τεχνολογία προσφέρει πολλά στους μαθητές αλλά και οτυς εκπαιδευτικούς.Σημαντικό επίσης είναι ότι στα παιδιά με ειδικές ανάγκες ανοίγοναι νέοι ορίζοντες και κόσμοι στον τομέα της μάθησης ενώ ο αναλφαβητισμός θα μπορέσει να καταπολεμηθεί.
Συλλογιζόμενοι όλα τα παραπάνω δε μπορούμε να μιλήσουμε για επικράτηση του ενός είδους βιβλίου ή του άλλου. Το άρθρο αναφέρει ότι το παραδοσιακό βιβλίο κατέχει ακόμα την πρώτη θέση στην προτίμηση του κοινού αλλά επικοινωνία αλλάζει και μαζί της και όλες οι παραδοσιακές μόρφες επικινωννίας όπως τι γνωρίζαμε μέχρι σήμερα.

Leave a comment

Filed under ενδιαφέροντα άρθρα